KIEDY ZAKUP AUTA ZMIENIA SIĘ W KOSZMAR
Każdego roku tysiące Polaków decyduje się na zakup używanego samochodu. Dla większości z nas to jedna z największych inwestycji w życiu. Ale tu czeka nas spora pula nieprzyjemnych niespodzianek. Handel używanymi pojazdami przyciąga nie tylko uczciwych sprzedawców, ale także oszustów, którzy zarabiają na naszej nieświadomości i pośpiechu. Historia oszukiwanego kupca, który za czasami pokaźną kwotę kupił auto z ukrywaną historią wypadków lub stukniętym licznikiem, nie jest niestety wyjątkiem. To norma, którą musisz przebić sobie przez głowę zanim cokolwiek kupisz.
Dlatego właśnie przygotowaliśmy dla Ciebie kompletny poradnik, który zmieni Cię z naiwnego kupca w rzecznika konsumenta. Ten artykuł nauczy Cię wszystkich sekretów, które musisz znać, zanim podpiszesz umowę sprzedaży. Nie będzie to nudna lista wymówek – pokażemy Ci dokładnie jak działają oszuści, jakie są ich ulubione triki i jak je rozpoznać. Po przeczytaniu tego poradnika będziesz pewny siebie, a oszuści zaczną omijać Cię szerokim łukiem.
PIERWSZY KROK: BADANIE OGŁOSZENIA PRZED WIZYTĄ U SPRZEDAWCY
Kiedy przeglądzasz ogłoszenia o sprzedaży samochodów, wiele rzeczy powinno Ci od razu zapalić żółtą lampkę ostrzegawczą. Oszuści działają według sprawdzonych schematów, a zeby poznać ich podstępy, musisz wiedzieć na co zwracać uwagę już na etapie przeglądania ofert w internecie. Zły kupiec czyta pierwsze wystawę zdjęcia i pisze wiadomość. Mądry kupiec czyta między wierszami i zastanawia się dlaczego cena jest zbyt niska, albo dlaczego ogłoszenie jest napisane w dziwny sposób.
Przede wszystkim zwróć uwagę na cenę. Jeśli auto jest znacząco tańsze od rynkowego średniego oszustwa, to jest pierwszy sygnał. Porównaj cenę z kilkoma innymi ofertami tego samego modelu i roku produkcji. Na stronach takich jak Ottomoto, OLX czy Gumtree zawsze znajdziesz punkty odniesienia. Jeśli cena jest o trzydzieści czy czterdzieści procent niższa, zawsze pytaj dlaczego. Zwykle odpowiedź jest niewystarczająca.
Drugie, na co patrzysz to fotografie samochodu. Oszuści używają starych zdjęć z internetu, zdjęć ze złą oświetleniem albo umyślnie ukrywają części pojazdu. Sprawdzaj czy na każdym zdjęciu samochód wygląda odrobinę inaczej – jeśli fotki wyglądają jak wyjęte z katalogu producenta, to są pewnie niespodzianką. Liczba zdjęć też ma znaczenie. Uczciwy sprzedawca zawsze wrzuca całą galerię. Oszust wrzuca trzy cztery zdjęcia z daleka.
Trzeci punkt to samotne opisy. Jeśli sprzedawca pisze „nie pytaj mnie o historię serwisowej, bo mnie ona nie obchodzi” albo „kup jak jest”, to jest to ogromna czerwona flaga. Uczciwy sprzedawca chętnie opowiada o wszystkich serwisach, remontach i historii pojazdu. Jeśli to ukrywa, to dlatego że ma coś do ukrycia. Podobnie jeśli ogłoszenie zawiera zdania typu „bez możliwości cofnięcia sprzedaży” lub „sprzedawca nie odpowiada za wady” – to są wypracowane przez oszustów teksty, które mają chronić ich przed konsekwencjami.
SEKRETY NUMERU VINOWEGO – TU ZŁOWIMY OSZUSTA NA GORĄCYM UCZYNKU
Numer VIN to przesyła samochodowi, zawierająca pełną historię pojazdu. To szesnastocyfrowy kod, który zawiera informacje o producencie, modelu, silniku, roku produkcji i wielu innych rzeczach. Jeśli numer VIN nie zgadza się z tym co mówi sprzedawca, jesteś bliski oszustwa.
Pierwsza rzecz to otrzymanie numeru VIN przed wizytą. Poproś sprzedawcę, aby wysłał Ci zdjęcie tabliczki VIN, która zwykle znajduje się przy przednią szybą po stronie kierowcy. Gdy już go masz, wpisz go na stronie mojaauta.pl lub autovINcheck.pl. Te serwisy pozwalają sprawdzić pełną historię pojazdu, włączając w to wypadki, wszystkie zmianę właściciela i wiele innych informacji. Koszt sprawdzenia to zazwyczaj kilka złotych, ale warte każdego grosza.
Drugi element to fizyczne sprawdzenie numeru VIN w samochodzie. Numer VIN można znaleźć w czterech miejscach: na przednią szyba pod pasem wycieraczki, na słupku drzwi kierowcy, pod dywanem silnika i w świadectwie rejestracji. Wszystkie te numery powinny być identyczne. Jeśli się różnią, to samochód ma zmieniony VIN, co jest jawną działalnością oszuśniczą.
Trzecie, bardziej zaawansowane sprawdzenie to analiza samego numeru. Ostatnia cyfra numeru VIN to tzw. cyfra kontrolna, którą można obliczyć ze wszystkich poprzednich cyfr. Istnieją aplikacje mobilne, które to obliczają. Jeśli cyfra kontrolna nie zgadza się z wyliczoną przez aplikację, to znaczy że ktoś zmienił numer. Uczciwy sprzedawca nigdy nie będzie miał nic przeciwko temu żebyś zrobił te sprawdzenia. Jeśli się będzie sprzeciwić, to jest to pewny dowód na oszustwo.
HISTORIA SERWISOWA – JAK OSZUŚCI UKRYWAJĄ PRAWDĘ O PRZESZŁOŚCI AUTA
Każdy samochód ma swoją historię nawiązaną do serwisu. Normalne auto ma regularnie wymieniane oleje, wymieniane filtry, wymieniane opony i przeprowadzane przeglądy techniczne. Dziwny samochód ma wielkie luki w historii serwisowej lub zawiera tylko powierzchowne naprawy. Jeśli auto ma dwadzieścia lat i ma zaledwie cztery wpisy w historii serwisowej, to znaczy że albo ktoś nie przechowywał dokumentów, albo auto nie było serwisowane. Oba scenariusze są złe.
Poproś sprzedawcę o pokazanie wszystkich rachunków z serwisów i przeglądu technicznego. Uczciwy sprzedawca zawsze ma te dokumenty. Jeśli mówi że nie ma, to jest to wielki sygnał ostrzegawczy. Sprawdzaj czy przeglądy techniczne są regularne. Prawo wymaga przeglądu co dwa lata dla starszych aut i co rok dla nowszych. Jeśli między przeglądem a przeglądem minęły trzy lata, to ktoś omijał inspekcję, co być może oznacza, że auto miało problemy.
Druga rzecz to zawartość historii serwisowej. Jeśli auto miało wypadek i było naprawiane u blacharza, to powinno być to widoczne. Jeśli historia mówi że auto było serwisowane u jednego serwisu przez cały czas, ale auto ma ślady różnych lakierów na częściach, to coś się nie zgadza. Oszuści czasem usuwają dokumenty serwisu lub podrabiają je. Najlepszym sposobem na weryfikację jest kontakt z serwisami gdzie auto rzekomo było naprawiane. Możesz zadzwonić do nich i zapytać czy mają dokumenty o tym aucie.
ODCZYTANIE LICZNIKA – STUKANY LICZNIK TO OSZUSTWO KLASYCZNE
Jeden z najpopularniejszych oszustów to zmiana wartości przebiegu samochodu. Oszust bierze auto z dużym przebiegiem, psuje elektronikę licznika by pokazywał mniejszą liczbę, i sprzedaje auto za znacznie wyższą cenę. Pojazd z przebiegiem sto tysięcy kilometrów jest wart znacznie więcej niż pojazd z dwu miasta kilometrów.
Aby sprawdzić czy licznik jest stuknięty, najpierw zapytaj sprzedawcę o przebieg. Zanotuj liczbę. Następnie sprawdzaj opony samochodu. Jeśli auto ma przebieg sto tysięcy kilometrów, to opony powinny być zużyte. Jeśli są prawie nowe, to coś się nie zgadza. Podobnie z wycieraczkami szyb – przy małym przebiegu powinny być prawie nowe, a przy dużym powinny być zużyte. Wewnątrz samochodu sprawdzaj zużycie kierownicy, pedałów i fotela kierowcy. Siedmdziesiąt tysięcy kilometrów powinna się przejawić w widocznym zużyciu.
Drugi sposób to serwisy. Większość aut idzie do serwisu regularne, a tam zapisują przebieg. Jeśli sprawdzisz historię serwisu i zobaczysz że dwa lata temu auto miało przebieg sto dwadzieścia tysięcy kilometrów, a dzisiaj ma przebieg sto dziesięć tysięcy, to licznik został stuknięty. To jest bardzo łatwe do sprawdzenia poprzez kontakt z serwisami.
Trzecie sprawdzenie to sam komputer samochodu. Wiele nowoczesnych aut ma wbudowany system diagnostyczny. Jeśli masz dostęp do specjalistycznego czytnika, możesz pobrać dane z pamięci komputera, która zawiera informacje o przebiegu w różnych momentach czasu. To jest najbardziej niezawodne sprawdzenie, ale wymaga specjalistycznego sprzętu. Jeśli kupujesz droższe auto, warto zaproponować sprzedawcy żeby pojazd poddał diagnostyce u mechanika.
MIERNIK LAKIERU – NAUKOWE SPRAWDZENIE, CZY AUTO MIAŁO WYPADEK
Miernik lakieru to małe urządzenie, które mierzy grubość warstwy lakieru na karoserii samochodu. Nowy samochód ma lakier jednorodnej grubości na całym karoserii, zazwyczaj dwadzieścia do czterdziestu mikrometrów. Jeśli któraś część ma znacznie grubszy lakier, to znaczy że była ona lakierowana ponownie po wypadku.
Aby użyć miernika lakieru, musisz mieć sam miernik, który kupisz za kilkadziesiąt złotych na Amazon czy Ali Express. Następnie mierzysz lakier na różnych częściach samochodu. Mierzysz na dachu, błotnikach, drzwiach, masce, bagażniku i zderzakach. Jeśli wszędzie indziej lakier ma grubość trzydzieści mikrometrów, a na jednym błotniku ma sześćdziesiąt, to ten błotnik był lakierowany ponownie. To nie zawsze oznacza że auto miało wypadek – czasem właściciel po prostu zdecydował się na nowy kolor – ale to jest informacja którą powinieneś wiedzieć.
Trzecie pojazdy mogą mieć lakier o różnej grubości z powodu procesu produkcji, ale różnice są minimalne. Jeśli różnica między różnymi częściami wynosi dziesięć mikrometrów, to jest to normalne. Jeśli wynosi pięćdziesiąt, to coś było robione. Miernik lakieru to niedrogi sposób żeby poznać pełną historię kolizji pojazdu. Uczciwy sprzedawca nie będzie miał nic przeciwko temu żebyś użył miernika na jego samochodzie.
PRZEPROWADZENIE INSPEKCJI MECHANICZNEJ – PRZEDTEM NIŻELI RODZINIE
Przed tym niż zgodzisz się na zakup, samochód musi przejść pełną inspekcję mechaniczną. To nie jest coś co możesz zrobić sam, chyba że jesteś mechanikiem. Musisz wynająć profesjonalnego mechanika lub odwiedzić warsztat, który oferuje usługę pre-purchase inspection. Koszt takiej inspekcji to zazwyczaj od dwustu do pięciuset złotych, ale mogą Ci zaoszczędzić tysiące złotych.
Dobry mechanik sprawdzi silnik, skrzynię biegów, zawieszenie, hamulce, układ elektryczny, wszystkie płyny, filtry i wiele innych rzeczy. Przyjdzie z notatnika i dokumentem checklist, który przechodzi punkt po punkcie. Na koniec da Ci raport ze wszystkimi wynikami. Jeśli mechanik powie że auto ma serio problemy, to powinieneś albo zmienić zdanie o zakupie, albo negocjować cenę.
Podczas inspekcji zwróć uwagę na następujące rzeczy. Po pierwsze hamulce – czy klocki są zużyte? Czy dyski są deformowane? Po drugie zawieszenie – czy amortyzatory wyciekają? Po trzecie silnik – czy ma przecieki oleju? Czy jest czarny dym z spalin? Po czwarte klimatyzacja – czy chłodzi? Po piąte układ elektryczny – czy wszystkie światła działają, czy wideorejestrator działa, czy system audio działa? Ostatnie rzeczy – czy obaczyć ślady rewizji wnętrza? Czy jest zagaśnięty zapach, który wskazuje na wypadek?
JAZDA PRÓBNA – OSTATNIE SPRAWDZENIE PRZED PODPISANIEM DOKUMENTÓW
Jazda próbna to ostatnie sprawdzenie przed tym niż się zobowiążesz. Nie jest to przyjemna przejażdżka po mieście. To jest systematyczne sprawdzenie jak samochód się zachowuje w różnych warunkach. Powinieneś wziąć co najmniej dwadzieścia minut, a lepiej pół godziny.
Podczas jazdy zwróć uwagę na to jak samochód reaguje na pedał gazu. Czy przyspieszenie jest płynne czy gwałtowne? Czy silnik ma dziwne dźwięki? Sprawdzaj czy zawieszenie jest zbyt miękie czy zbyt twarde. Jechaj po nierównym asfalcie i sprawdzaj czy możesz słyszeć trzaski z zawieszenia. Sprawdzaj hamulce – czy zaciągają się równomiernie czy jednostronnie? Jechaj na większej prędkości i sprawdzaj czy kierownica się trzęsie. Włączaj wszystkie systemy – klimatyzację, ogrzewanie szyb, wycieraczki, wszystko co jest w samochodzie.
Ostatnia rzecz to jechać z osobą której ufasz i która ma doświadczenie z samochodami. Druga osoba może zauważyć rzeczy które Tobie umkną. Jeśli cokolwiek Ci się nie podoba podczas jazdy próbnej, to jest to znak żeby nie kupować. Twoja intuicja jest ważna. Jeśli coś czuje się dziwnie, to prawdopodobnie coś jest dziwne.
OSTATECZNA NEGOCJACJA I PAPIEROLOGIA – JAK NIE DAĆ SIĘ OSZUKAĆ NA OSTATNIEJ PROSTEJ
Kiedy już wiesz że auto jest w dobrym stanie, przychodzi czas na negocjacje. Nigdy nie kupuj auta za cenę którą sprzedawca wymienia jako pierwszą. To jest zawsze cena zawyżona. Negocjuj i oferuj mniej. Miej w głowie ile warte jest auto na rynku i oferuj o dziesięć do dwadzieścia procent poniżej tej kwoty. Sprzedawca prawdopodobnie będzie kuszony aby sprzedać, szczególnie jeśli auto czeka na sprzedaż kilka tygodni.
Przed podpisaniem dokumentów, upewnij się że masz wszystko co powinieneś mieć. Ubiegaj się o kartę pojazdu, dowód rejestracyjny, wszystkie dokumenty gwarancji jeśli istnieją, i jeśli to nowe auto, abonament serwisowy. Upewnij się że wszystkie dane na dokumentach zgadzają się – nazwisko właściciela, numer VIN, przebieg. Jeśli coś się nie zgadza, to nie podpisuj. Pozwól notariuszowi żeby przeanalizował umowę sprzedaży przed tym niż ją podpiszesz. To kosztuje kilka złotych, ale mogą Ci zaoszczędzić poważne problemy.
BĄDŹ MĄDRY, NIE BądŹ OFIARĄ
Kupno używanego samochodu nie musi być stresujące jeśli wiesz, na co zwracać uwagę. Oszuści działają według sprawdzonych schematów, i jeśli znasz te schematy, możesz ich uniknąć. Sprawdź ogłoszenie, sprawdź numer VIN, sprawdzaj historię serwisu, sprawdzaj licznik, użyj miernika lakieru, przeprowadź inspekcję mechaniczną, zrób jazdę próbną i dopiero wtedy negocjuj i podpisuj dokumenty. To może brzmieć jak dużo pracy, ale to jest przefiltrowanie kilku odwiedzin i kilku rozmów telefonicznych. Time które poświęcisz na przygotowanie się będzie najlepiej spędzonym czasem, bo oszczędzi Ci potencjalnie tysiące złotych.
Pamiętajże uczciwy sprzedawca nie będzie miał nic przeciwko tym wszystkim sprawdzeniom. Jeśli sprzedawca próbuje Cię spieszyć, próbuje Cię presjonować lub próbuje Cię uniemożliwić jakieś ze sprawdzeń, to jest to bardzo silny sygnał, żeby iść w inną stronę. Są tysiące samochodów na sprzedaż, a Ty masz wszystkie czasy na świecie, aby wybrać odpowiedni. Bądź cierpliwy, bądź krytyczny, bądź mądry. To jest jedyna droga, aby uniknąć oszustwa i znaleźć naprawdę dobry samochód za rozsądną cenę.
